Νέα Υ.Δ.Ε.

Οδηγίες για τον έλεγχο ηλεκτρικών εγκαταστάσεων: Μέτρηση αντίστασης μόνωσης

Σκοπός της μέτρησης

Σκοπός της μέτρησης της αντίστασης μόνωσης είναι ο έλεγχος της κατάστασης των μονωτικών υλικών (π.χ. της μόνωσης καλωδίων) αλλά και η τήρηση της ηλεκτρικής απομόνωσης για τον ασφαλή διαχωρισμό των κυκλωμάτων, μεταξύ τους αλλά και ως προς το σύστημα γείωσης όπου αυτό απαιτείται (π.χ. μετασχηματιστές για ηλεκτρικό διαχωρισμό).

Τι πρέπει να προσέξουμε

Αν πρέπει να πραγματοποιηθούν μετρήσεις αντίστασης μόνωσης μεταξύ ενεργών αγωγών θα πρέπει να αποσυνδεθούν τα φορτία που αυτοί τροφοδοτούν, διαφορετικά το όργανο θα μετρήσει την αντίσταση των φορτίων αντί για την αντίσταση μόνωσης. Επιπλέον, μπορεί να προκληθεί ζημιά στα φορτία.

Στην περίπτωση που τα φορτία δεν είναι δυνατό να αποσυνδεθούν, μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο η μέτρηση της αντίστασης μόνωσης μεταξύ κάθε ενεργού αγωγού και του αγωγού προστασίας.

Προσοχή! Πριν πραγματοποιηθεί η μέτρηση της αντίστασης μόνωσης, θα πρέπει να διαπιστωθεί ότι το υπό έλεγχο κύκλωμα δε βρίσκεται υπό τάση και ότι όλα τα φορτία που τροφοδοτούνται από αυτό είναι αποσυνδεμένα.

Πότε η μέτρηση είναι αποδεκτή

Το πρότυπο ΕΛΟΤ HD 384 στον Πίνακα 61-Α για τις εγκαταστάσεις 230/400 V ορίζει σαν ελάχιστη αποδεκτή αντίσταση μόνωσης Rmin = 0,5 MΩ

Σημειώνουμε πως η τιμή Rmin = 0,5 MΩ αφορά το καθένα κύκλωμα ξεχωριστά. Δηλαδή, αν ο πίνακάς μας έχει 10 γραμμές (=κυκλώματα) θα πρέπει να μετρήσουμε δέκα κυκλώματα ξεχωριστά και για το καθένα να ισχύει Riso > Rmin.
Μπορούμε να παραλληλίσουμε και τα δέκα κυκλώματα (πρακτικά αφήνοντας κλειστούς, θέση ON, όλους τους διακόπτες και μικροαυτόματους στον πίνακα) και να μετρήσουμε τη συνολική αντίσταση μόνωσηςRiso.
Αν είναι Riso > Rmin τότε για το κάθε ένα κύκλωμα ισχύει Riso > Rmin.

Πιθανές αιτίες για μη αποδεκτή μέτρηση

  • φθαρμένη μόνωση π.χ. στο τράβηγμα των καλωδίων
  • υγρασία ή ακόμα και νερό σε κουτιά διακλάδωσης, διακοπτών, πριζών
  • λάθος συνδέσεις υλικών π.χ. ενδεικτικών λυχνιών
  • ελαττωματικές ηλεκτρικές συσκευές π.χ. ηλεκτρική κουζίνα

Αφού εντοπίσουμε και διορθώσουμε το πρόβλημα πρέπει να επαναλάβουμε τη μέτρηση.

Ελαττωματική κλέμμα σύνδεσης σε συσκευή
Ελαττωματική κλέμμα σύνδεσης σε συσκευή
Ελαττωματικό κουτί διακλάδωσης
Ελαττωματικό κουτί διακλάδωσης

Πώς γίνεται η μέτρηση

Έλεγχος αντίστασης μόνωσης στον ηλεκτρικό πίνακα

Γενικά, θα πρέπει η μέτρηση της μόνωσης να γίνεται καταρχήν στο σημείο τροφοδότησης της εγκατάστασης.

Αν η τιμή που προκύπτει από τη μέτρηση είναι μικρότερη από την ελάχιστη επιτρεπτή τιμή Rmin, τότε είναι επιτρεπτό να διαμοιραστεί (κατατμηθεί ή διαιρεθεί) η εγκατάσταση σε ομάδες κυκλωμάτων και να μετρηθεί η αντίσταση μόνωσης για κάθε ομάδα χωριστά.

Αν σε μια ομάδα η μετρούμενη τιμή είναι μικρότερη από την Rmin, τότε θα πρέπει να μετρηθεί η αντίσταση μόνωσης κάθε κυκλώματος της ομάδας αυτής χωριστά.

Έλεγχος μόνωσης όλων των φάσεων με μέτρηση στον πίνακα (πηγή: ΕΛΕΜΚΟ).
Έλεγχος μόνωσης όλων των φάσεων με μέτρηση στον πίνακα (πηγή: ΕΛΕΜΚΟ).

Έλεγχος αντίστασης μόνωσης μεμονωμένης ηλεκτρικής γραμμής

Σε υπάρχουσα εγκατάσταση όπου δεν είναι εύκολο να έχουμε προσπέλαση στο εσωτερικό του ηλεκτρικού πίνακα, μπορούμε να μετρήσουμε τη μόνωση μιας ανεξάρτητης γραμμής με τη βοήθεια του καλωδίου σούκο που διαθέτει το όργανο όπως φαίνεται στην παρακάτω εικόνα.

Οι μετρήσεις που θα κάνουμε είναι:

  • Φάση – γείωση (L – PE)
  • Ουδέτερος – γείωση (Ν – PE)

Αν ο μικροαυτόματος της γραμμής που βρίσκεται ο ρευματοδότης είναι κλειστός και ταυτόχρονα είναι κλειστοί και όλοι οι υπόλοιποι διακόπτες, με την παραπάνω δοκιμή έχουμε μετρήσει την αντίσταση μόνωσης της συγκεκριμένης φάσης σε όλη την εγκατάσταση.
Αν τυχαίνει ο πίνακας μας να είναι μονοφασικός, έχουμε πρακτικά μετρήσει την αντίσταση μόνωσης όλης της εγκατάστασης.

Έλεγχος μόνωσης μίας φάσης με μέτρηση σε ένα ρευματοδότη (πηγή: ΕΛΕΜΚΟ).
Έλεγχος μόνωσης μίας φάσης με μέτρηση σε ένα ρευματοδότη (πηγή: ΕΛΕΜΚΟ).

Αν ένα κύκλωμα ή τμήματα κυκλωμάτων διακόπτονται από διατάξεις προστασίας έναντι υποτάσεων, όπου όλοι οι ενεργοί αγωγοί διακόπτονται (π.χ. μέσω επαφών), τότε θα πρέπει να μετριέται χωριστά η αντίσταση μόνωσης αυτών των κυκλωμάτων ή των τμημάτων των κυκλωμάτων.

Τα βήματα για τη μέτρηση της αντίστασης μόνωσης

Ανεξάρτητα από τον τύπο του οργάνου που διαθέτουμε, σε γενικές γραμμές, τα βήματα είναι:

  • Επιλέξτε τη λειτουργία R ISO / INSULATION /.
  • Ορίστε την απαιτούμενη τάση δοκιμής στα Uiso = 500 V.
  • Ενεργοποιήστε και ορίστε οριακή τιμή Limit = 0,5 MΩ (προαιρετικό).
  • Αποσυνδέστε την υπό δοκιμή εγκατάσταση από την τροφοδοσία (και εκφορτίστε τη μόνωση όπως απαιτείται).
  • Συνδέστε το καλώδιο δοκιμής στο όργανο και στο υπό δοκιμή αντικείμενο.
  • Πιέστε το πλήκτρο TEST για να πραγματοποιηθεί η μέτρηση (αν πιέσετε το πλήκτρο δύο φορές πραγματοποιείται συνεχής μέτρηση.
  • Πατήστε το ξανά για να σταματήσετε τη μέτρηση. Μετά το τέλος της μέτρησης περιμένετε μέχρι το υπό δοκιμή αντικείμενο να εκφορτιστεί πλήρως.
  • Αποθηκεύστε το αποτέλεσμα.

Πού καταχωρούμε τις μετρήσεις

Αν συντρέχουν τα παρακάτω:

  • Το όργανο με το οποίο πήραμε τις μετρήσεις (όχι μόνο της συνέχειας των αγωγών) δημιουργεί αρχείο π.χ. EXCEL με τις μετρήσεις και
  • το λογισμικό που διαθέτουμε για την παραγωγή της ΥΔΕ μας επιτρέπει να καταχωρήσουμε τις μετρήσεις

τότε οι μετρήσεις αυτές μεταφέρονται στο αντίστοιχο έργο, όπως φαίνεται στην παρακάτω εικόνα.

Οι μετρήσεις της εγκατάστασης καταχωρημένες στο πρόγραμμα PanelCAD για εγκαταστάτες (πηγή: TiSoft)
Οι μετρήσεις της εγκατάστασης καταχωρημένες στο πρόγραμμα PanelCAD για εγκαταστάτες (πηγή: TiSoft)

Καταχώρηση των μετρήσεων στον αντίστοιχο πίνακα

Στην παρακάτω εικόνα βλέπουμε το δέντρο της ηλεκτρικής διανομής ενός μικρού ξενοδοχείου με το γενικό πίνακα και οκτώ υποπίνακες.

Επιλέγουμε τον πίνακα και καταχωρούμε στο πρωτόκολλο ελέγχου του, στη στήλη 3.1, τις μετρήσεις που πήραμε όπως φαίνεται στην παρακάτω εικόνα. Εάν κάποια τιμή δεν είναι αποδεκτή (δλδ. < 0,5 MΩ) τότε το κελί γίνεται κίτρινο. Στο διπλανό πλαίσιο γράφουμε τυχόν παρατηρήσεις που έχουν σχέση με τη συγκεκριμένη μέτρηση.

Καταχώρηση της αντίστασης μόνωσης στις γραμμές του ηλεκτρικού πίνακα με το PanelCAD για εγκαταστάτες (πηγή: TiSoft)
Καταχώρηση της αντίστασης μόνωσης στις γραμμές του ηλεκτρικού πίνακα με το PanelCAD για εγκαταστάτες (πηγή: TiSoft)

Πρωτόκολλο ελέγχου

Πρωτόκολλο ελέγχου συμπληρωμένο με το PanelCAD για εγκαταστάτες (πηγή: TiSoft)
Πρωτόκολλο ελέγχου συμπληρωμένο με το PanelCAD για εγκαταστάτες (πηγή: TiSoft)

Τι άλλο πρέπει να γνωρίζουμε

  • Στα αγγλικά η δοκιμή είναι INSULATION RESISTANCE WITH TEST VOLTAGE OF 500V
  • Άλλα σχετικά πρότυπα είναι EN 61557-2 και VDE 0413 part 1
  • Τα όργανα μέτρησης για λόγους ασφάλειας του προσωπικού περιορίζουν το ρεύμα δοκιμής σε 1 mA

πηγή: http://www.techlog.gr/